IRO FAWELI

Iro-Ede -; ni ege ti  o kere julo ti a le fi eti gbo ninu ede, ti a ba n ba eniyan soro ,iro ifo ni ohun ti eni naa yoo maa gbo.

A le ko iro –ede sile nipa lilo leta tabi ami.Iro-ede ti a ni pin si ona meta;

Iro faweli

Iro konsonanti

Iro ohun.

Iro Faweli:- ni iro ti a pe nigba ti ko si idiwo fun eemi ti o n ti inu edofooro bo.

Ona meji ni iro faweli pin si

Faweli Airanmupe.

Faweli Aranmupe.

Faweli Airanmupe je meje. Awon naa ni a, e, e, i, o, o, u.

Faweli aranmupe je marun-un. Awon naa ni: an, en, en, in, un.

 

ADAKO IRO FAWELI

Ilana Akoto                         Ilana  Fonetiiki

a                                  [ a ]

e                                  [ e ]

e                                  [ Ɛ ]

I                                   [ i ]

o                                  [ o ]

o                                  [ Ɔ ]

u                                  [ u ]

an                                [ a ]

en                                [ Ɛ ]

in                                 [ i ]

on                                [ Ɔ ]

un                                [ u ]

 

ABUDA FUN ISAPEJUWE IRO FAWELI: Eyi ni abuda ti a n lo fun isapejuwe iro faweli.

  1. Ipo ti Ahon wa.
  2. Ipo ti Ete wa.
  3. Ipo ti Afase wa.
  4. Ipo ti Apa to gbe soke ga de ninu enu.

IPO TI AHON WA-; bi a ba tele abuda yii,ona meta ni a le pin iro faweli si,nitori pe ona meta ni ahon wa pin si,ipo ahon kookan lo si ni iro faweli ti a fi n pe.

15 Places to WIN $10,000
15 Places to WIN $10,000 Cash

Faweli iwaju

Faweli aarin.

Faweli   eyin

Faweli Iwaju– eyi ni faweli ti a fi iwaju ahon pe,ap I,e,e

Faweli Aarin– eyi ni faweli ti a fi aarin ahon pe.ap “a”

Faweli Eyin– eyi ni faweli ti a fi eyin ahon pe .ap o,u ,o.

 

IPO TI ETE WA-; bi a ba tele abuda yii, ona meji ni a le pin iro faweli si

Faweli roboto.

Faweli perese.

Faweli Roboto– eyi ni iro ti a pe nigba ti ete se roboto.ap u,o,o

Faweli Perese– eyi ni iro ti a pe nigba ti ete wa se perese.ap i,e,

 

IPO TI AFASE WA-; bi a ba tele abuda yii,ona meji ni a le pin iro faweli si

Faweli airanmupe

Faweli aranmupe

Faweli Airanmupe-; ni iro faweli ti a pe nigba ti afase gbe soke lati di kaa imu ,ti eemi si gba kaa enu jade. Ap: a, e, e, i, o, o, u.

Faweli Aranmupe-; eyi ni iro faweli ti a pe nigba ti afase wa sile lati di kaa enu ti eemi si gba kaa imu jade.Ap:  an, en in, un.

 

IPO TI APA TO  GBE SOKE JULO GA DE NINU ENU-; bi a ba tele abuda yii, ona merin ni a le pin iro faweli si:

Faweli ahanupe

Faweli ahanudiepe

Faweli ayanudiepe

Faweli ayanupe

 

Faweli Ahanupe (oke)-: ni faweli ti a pe nigba ti apa kan lara ahon ba gbe soke ti o si fere ga de aja-enu. Ap / I /, / u /, / in /, / un /.

Faweli Ahanudiepe (ebake)-: ni faweli ti a pe nigba ti apa kan to gbe soke ni ara ahon de ebake ,ti a ha enu die pee. Ap / e /, / o /.

Faweli ayanudiepe (ebado)-: ni faweli ti a pe nigba ti apa kan gbe soke to de ebado. Ap / Ɛ /,  / Ɔ /,  / Ɔ /, / Ɛ /.

Faweli  ayanupe (odo)-;ni faweli ti a penigba ti apa kan gbe soke ni ara ahon wa ni odo. Ap / a /, / a /

 

 

ATE    FAWELI AIRANMUPE

Ate yii ni o n so ipo tabi irisi ahon ni enu ti a ba n gbe iro faweli jade.

 

ATE  FAWELI  ARANMUPE

ISAPEJUWE  IRO  FAWELI

AIRANMUPE

[a]-      aarin, airanmupe,  ayanupe, perese.

[e]-      iwaju, airanmupe, ahanudiepe, perese

[Ɛ ]-    iwaju, airanmupe, ayanudiepe, perese.

[i ]-     iwaju, airanmupe, ahanupe, perese.

[o]-     eyin, airanmupe, ahanudiepe, roboto.

[ Ɔ ]-  eyin, airanmupe,  ayanudiepe, roboto.

[u]-     eyin, airanmupe, ahanupe, roboto.

 

ARANMUPE

[ a ]-    aarin,  aranmupe,   ayanupe, perese.

[ Ɛ ]-   iwaju, aranmupe, ayanudiepe, perese.

[ i ]-    iwaju, aranmupe, ahanupe, perese.

[ Ɔ ]-   eyin, aranmupe, ayanudiepe, roboto.

[ u ]-   eyin, aranmupe, ahanupe, roboto.

 

Akiyesi pataki:  ki a ranti pe gbogbo iro faweli (aranmupe ati airanmupe) ni won je iro akunyun.

 

IWE ITOKASI:

Adewoyin S.Y (2014) IMO, EDE, ASA ATI LITIRESO YORUBA fun ile eko girama agba S.S.1 Corpromutt Publisher Nig Ltd. o.i 14-17.

 

IGBELEWON

  1. Se apejuwe iro faweli airanmupe pelu ate.
  2. Se apejuwe iro faweli aranmupe pelu ate.

 

IGBAGBO ATI ERO YORUBA NIPA OSO ATI AJE

Akoonu

Awon  Yoruba gba pe oso ati aje wa, won  tile ni igbagbo yii to bee ti o fi je pe o soro lati ri eni ti o ku, yagan tabi ti wahala sele si ti won ko ni so o mo oso ati aje.

Bakan naa awon Yoruba gbagbo pe oso ati aje ni agbara oogun ti won le fi pa eni ti won ba fe. Ewe won gbagbo pe inu ipade aje ni won ti maa n duna- an- dura bi won yoo se pa eni ti won ba fe pa. Won gbagbo pe ona meji ni okunrin fi n gba oso

-ajogunba

-wiwo egbe oso

bee naa ni ti aje o le je nipa ajogunba

Iyato laarin oso ati aye. Iyato to wa laarin oso ati aje ni pe awon okunrin lo maa n je oso ni gba ti awon aje je obinrin.

 

IGBELEWON

  1. Salaye lori igbagbo awon Yoruba nipa oso ati aje.
  2. Ko iyato kan ti o wa laaarin oso ati aje

 

LITIRESO

KIKA IWE APILEKO TI IJOBA YAN ( EWI IGBALODE) ‘Taiwo Olunlade. NECO

 

APAPO IGBELEWON

  1. Se apejuwe iro faweli airanmupe pelu ate.
  2. Se apejuwe iro faweli aranmupe pelu ate.
  3. Salaye lori igbagbo awon Yoruba nipa oso ati aje.
  4. Ko iyato kan ti o wa laaarin oso ati aje
  5. ISE SETILEWA
  6. Iro iwaju ni (A) a (B) e (C) u (D) o
  7. Iro airanmupe ni iro (A) a (B) an (C) o (D) u.
  8. Faweli ahanupe iwaju ni (A) a (B) e (C) c (D) i.
  9. Faweli roboto ni (A) i (B) e (C) a (D) o.
  10. Ewo ni ko si lara ise ti awon aje maa n se? (A) iwosan (B) itusile (C) ounje fifun ni (D) pipani

 

APA KEJI

  1. Ya ate faweli airanmupe pelu alaye.
  2. Ya ate faweli aranmupe pelu alaye.

 

See also

EYA ARA IFO

ORUNMILA

AWON ORISA ILE YORUBA

ORO-ORUKO NI ILANA APETUNPE

ISEDA ORO-ORUKO

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Get Fully Funded Scholarships

Free Visa, Free Scholarship Abroad

           Click Here to Apply

Acadlly